1. Czerwone flagi — przed testami
Pilna pomoc
Zaburzenia oddawania moczu lub stolca, drętwienie w okolicy krocza („siodło”), szybko narastający niedowład nogi, uraz z podejrzeniem złamania, gorączka z bólem pleców, nowotwór w wywiadzie, niewyjaśniona utrata masy ciała, ból wybudzający i nieustępujący w żadnej pozycji. To wskazania do pilnej diagnostyki, nie do testów manualnych.
2. Ryzyko utrwalenia bólu: STarT Back
Kwestionariusz 9-punktowy (Keele) dzieli osoby z bólem pleców na grupy niskiego, średniego i wysokiego ryzyka utrwalenia. Wysokie ryzyko sugeruje potrzebę intensywniejszego wsparcia: edukacja, praca nad lękiem przed ruchem, plan aktywności. To rokowanie, nie ocena uszkodzenia. Więcej: źródła.
3. Badanie neurologiczne kończyny dolnej
| Korzeń | Siła (mięsień/test) | Czucie | Odruch |
|---|---|---|---|
| L3–L4 | Wyprost kolana, dorsalfleksja (L4) — wstawanie z przysiadu | Przednia i przyśrodkowa strona uda/podudzia | Kolanowy |
| L5 | Dorsalfleksja palucha, chód na piętach | Grzbiet stopy, boczna część podudzia | — |
| S1 | Zgięcie podeszwowe, chód na palcach, wielokrotne wspięcia | Boczny brzeg stopy, pięta | Achillesa |
Zapisz stronę, siłę (0–5), czucie i odruchy. Nowe lub narastające deficyty wymagają szybkiej konsultacji lekarskiej (NICE NG127).
4. SLR (Lasègue) i crossed SLR
SLR: leżenie na plecach; wyprostowana noga unoszona biernie do momentu odtworzenia objawów (zwykle 30–70°); różnicowanie dorsalfleksją stopy. Dodatni: odtworzenie znanego bólu poniżej kolana, zmieniającego się po dorsalfleksji. Czułość ok. 90%, swoistość ok. 30%. Crossed SLR (unoszenie zdrowej nogi wywołuje objawy po stronie chorej): czułość ok. 30%, swoistość ok. 90% — dodatni test bardzo wspiera przepuklinę.
5. Slump
Siedząc: kolejno zgięcie tułowia (slump), zgięcie szyi, wyprost kolana, dorsalfleksja stopy; zmiana objawów po wyprostowaniu szyi (różnicowanie) potwierdza źródło neurogenne. Dobra czułość w małych badaniach; nie wskazuje miejsca ani przyczyny. Stosuje się, gdy SLR jest nieoczywisty, np. przy bólu bardziej przedniej strony uda (test przednich struktur: prone knee bend).
6. Klaster Laslett dla SIJ
- Dystrakcja — ucisk SIAS z boku na zewnątrz w leżeniu na plecach.
- Thigh thrust — biodro zgięte 90°, osiowy nacisk przez udo.
- Gaenslen — wyprost jednej nogi poza kozetką i zgięcie drugiej.
- Kompresja — nacisk na bok miednicy (leżenie bokiem).
- Sacral thrust — ucisk na kość krzyżową w leżeniu na brzuchu.
Dodatnie 3 z 5 (odtworzenie znanego bólu) przy braku centralizacji objawów w badaniu ruchami powtarzanymi wspiera stawowe źródło SIJ. Uwaga: „przekrzywiona miednica” nie jest wiarygodną diagnozą — patrz miednica a ból pleców.
7. Ocena w kierunku stenozy kanału
Typowy wzorzec: ból nóg (obu) przy staniu i chodzeniu, ulga w siedzeniu i pochyleniu do przodu (wózek w markecie), wiek > 50 lat, dobrze zachowane tętno na stopach. Test dwupoziomowy „chodzenie na bieżni” — dłuższy czas w pochyleniu do przodu. Więcej: stenoza kanału.
8. Funkcja, nie tylko testy
PSFS (cele funkcjonalne), test siedź–wstań, test Sorensena/ wytrzymałość prostowników, ocena lęku przed ruchem. Cele na przyszłe tygodnie definiujesz od zadania, nie od diagnozy. Dziennik bólu pomaga śledzić dawkę.
Umów wizytę na badanie pleców: rehabilitacja kręgosłupa w Dąbrowie Tarnowskiej. Zobacz też przegląd testów.
Bezpłatne narzędzie: Dziennik bólu i ćwiczeń (z wykresem)
Zapisuj ból (0–10) i ćwiczenia raz dziennie. Po kilku dniach zobaczysz trend — i konkretne dane do rozmowy na wizycie. Otwórz →
Najczęstsze pytania
Czy dodatni test Lasègue’a oznacza przepuklinę?
Nie. SLR jest czuły (ok. 90%) i mało swoisty (ok. 30%) dla przepukliny. Ból ciągnący z tyłu uda przy unoszeniu nogi bywa mięśniowy. Dodatni jest wtedy, gdy odtwarza znane objawy promieniujące poniżej kolana, zwykle w zakresie 30–70°.
Co to jest klaster Laslett?
Pięć testów prowokacyjnych SIJ (dystrakcja, thigh thrust, Gaenslen, kompresja, sacral thrust). Dodatnie 3 z 5 (przy braku centralizacji bólu w badaniu McKenzie) wspiera stawowe źródło bólu SIJ (czułość ok. 91%, swoistość ok. 78% w badaniach).
Kiedy ból pleców wymaga pilnej pomocy?
Zaburzenia zwieraczy, drętwienie w kroczu, narastające osłabienie nogi, gorączka, ból po urazie u osoby starszej lub z osteoporozą, nowotwór w wywiadzie, silny ból nocny nieustępujący po zmianie pozycji.
