1. Najpierw czerwone flagi
Przy urazie szyi (wypadek, upadek, uderzenie) stosuje się Canadian C-spine Rule i, jeśli kryteria wskazują, RTG/TK. Wysokiego ryzyka: wiek ≥ 65 lat, niebezpieczny mechanizm, parestezje kończyn. Niskiego ryzyka pozwalającego na ocenę zakresu: proste zderzenie tylne, pozycja siedząca w gabinecie, brak bólu w linii środkowej, możliwość rotacji 45° w obie strony. Gorączka, sztywność karku, nagły silny ból głowy, objawy rdzeniowe (niezgrabność rąk, zaburzenia chodu, zaburzenia zwieraczy) → pilna diagnostyka lekarska.
2. Zakres ruchu i wzorzec bólu
Oceń zgięcie, wyprost, rotację, zgięcie boczne — czynne, potem bierne (inklinometr lub goniometr, obie strony). Zapisz, który ruch odtwarza objawy i czy promieniują (do łopatki, ramienia, dłoni). Ból przy zgięciu bocznym i rotacji w stronę objawów częściej sugeruje podrażnienie korzenia; ból przy zgięciu bywa związany z mięśniami/krążkiem.
3. Badanie neurologiczne
- Siła głównych grup: odwodzenie barku (C5), zginanie łokcia i wyprost nadgarstka (C6), wyprost łokcia (C7), zginanie palców (C8), odwodzenie palców (T1).
- Czucie: dermatomy palców i przedramienia (dotyk, ukłucie).
- Odruchy: ścięgna dwugłowego, ramienno-promieniowy, trójgłowy.
- Objawy rdzeniowe: Hoffmann, klonus, chód „na szerokiej podstawie”, niezgrabność drobnych ruchów.
Nowy lub narastający niedowład lub objawy rdzeniowe wymagają szybkiej konsultacji lekarskiej (NICE NG127).
4. Klaster Wainnera (2003)
| Element | Wykonanie | Dodatni |
|---|---|---|
| Spurling A | Siedzenie; szyja w wyproście i zgięciu bocznym w stronę objawów, delikatny ucisk osiowy na głowę. | Odtworzenie bólu promieniującego do ramienia. |
| Test dystrakcji | Leżenie; ręce pod żuchwą i potylicą, uniesienie głowy ku górze (ok. 14 kg siły). | Zmniejszenie objawów promieniujących. |
| ULTT A (nerw pośrodkowy) | Depresja łopatki, odwodzenie barku ~110°, rotacja zewnętrzna, supinacja, wyprost łokcia, nadgarstka i palców. | Odtworzenie objawów; różnicowanie zgięciem bocznym szyi. |
| Rotacja szyi | Czynna rotacja w stronę objawów. | Zakres < 60°. |
Interpretacja: 3 z 4 dodatnie — prawdopodobieństwo rwy ramiennej ok. 65%; 4 z 4 — ok. 90%. Klaster ma wysoką swoistość i niską czułość: wynik dodatni bardzo wspiera rozpoznanie, ujemny nie wyklucza. Późniejsze badania walidujące pokazują podobne wnioski, ale trafność zależy od populacji i czasu trwania objawów.
Ból promieniujący do ręki nie musi oznaczać operacji. Większość rw ramiennych ustępuje w ciągu miesięcy zachowawczo; kwalifikacja do dalszej diagnostyki zależy od siły, przebiegu i objawów rdzeniowych.
5. Ból głowy szyjopochodny
- Cervical flexion–rotation test (CFRT): szyja maksymalnie zgięta, rotacja w obie strony; ograniczenie ruchu < 32–33° (lub > 10° różnicy) wspiera źródło w górnych segmentach szyi. Bardzo dobra dokładność w rozróżnianiu bólu głowy szyjopochodnego od migreny i napięciowego.
- Test wytrzymałości głębokich zginaczy szyi (utrzymanie „schowanej brody” w leżeniu) — do monitorowania i ćwiczeń.
Więcej: ból głowy z szyi. Nagły, najsilniejszy w życiu ból głowy, ból z gorączką lub z zaburzeniami neurologicznymi wymaga pilnej pomocy.
6. Plan po badaniu
Przy niespecyficznym bólu szyi: edukacja, aktywność, ćwiczenia zakresu, siły szyi i łopatek, zmiana ergonomii pracy (ergonomia). Przy rwie ramiennej: ćwiczenia w bezbolesnym zakresie, kontrola objawów neurologicznych, ewentualnie leki po konsultacji lekarskiej. Zapisz się na wizytę w gabinecie: umów termin. Zobacz też kartę zaleceń: ból szyi i przegląd testów.
Bezpłatne narzędzie: Dziennik bólu i ćwiczeń (z wykresem)
Zapisuj ból (0–10) i ćwiczenia raz dziennie. Po kilku dniach zobaczysz trend — i konkretne dane do rozmowy na wizycie. Otwórz →
Najczęstsze pytania
Co to jest klaster Wainnera?
To zestaw czterech testów: test Spurlinga A, test dystrakcji szyi, test napięcia nerwu (ULTT A) i rotacja szyi w stronę objawów < 60°. Dodatnie 3 z 4 podnosi prawdopodobieństwo rwy ramiennej do ok. 65%, dodatnie 4 z 4 — do ok. 90%.
Czy test Spurlinga jest bezpieczny?
Jest testem prowokacyjnym — nie wykonuje się go przy podejrzeniu urazu kręgosłupa szyjnego, przy niestabilności lub objawach uszkodzenia rdzenia. Powinien go wykonywać przeszkolony specjalista.
Kiedy ból szyi wymaga pilnej pomocy?
Po urazie z silnym bólem, przy gorączce ze sztywnością karku, nagłym najsilniejszym w życiu bólu głowy, osłabieniu rąk lub nóg, zaburzeniach chodu, mowy lub kontroli pęcherza.
