1. Łokieć boczny (tenisisty)
- Palpacja przyczepu prostowników (nadkłykieć boczny, ECRB): tkliwość punktowa odtwarzająca znany ból.
- Test Cozena: łokieć zgięty, pięść i wyprost nadgarstka przeciw oporowi — ból boczny łokcia.
- Test Mill: bierne zgięcie nadgarstka z pronacją i wyprostem łokcia — rozciąganie prostowników.
- Test Maudsleya: opór dla wyprostu palca środkowego — ból nad nadkłykciem.
- Bezbolesny chwyt (dynamometr): przy tendinopatii bocznej siła w bólu jest zmniejszona w porównaniu ze stroną zdrową; kluczowy do monitorowania.
W praktyce liczy się odtworzenie znanego bólu przy obciążeniu i palpacji, wraz z wywiadem. Wykluczaj źródła szyjne (C6–C7) i nerwowe (zespół kanału promieniowego) przy bólu obejmującym przedramię lub przy drętwieniu. Ćwiczenia i karta zaleceń.
2. Łokieć przyśrodkowy (golfisty)
Tkliwość nadkłykcia przyśrodkowego, ból przy oporowanym zgięciu nadgarstka i pronacji, bierny wyprost nadgarstka. Sprawdź nerw łokciowy (drętwienie IV–V palca) — bywa współistniejący. Łokieć golfisty.
3. Kciuk i nadgarstek: de Quervain
Test Finkelsteina: kciuk w pięści, odchylenie nadgarstka łokciowo — ból nad wyrostkiem rylcowatym kości promieniowej. Test bywa bardzo bolesny, dlatego wykonuje się go delikatnie, a rozpoznanie wzmacniają tkliwość i obrzęk w I przedziale prostowników oraz ból przy odwodzeniu kciuka przeciw oporowi. De Quervain.
4. Zespół cieśni nadgarstka — klaster Wainnera (2005)
- „Shaking hands” — ulga po potrząsaniu ręką,
- wskaźnik nadgarstka > 0,67 (grubość do szerokości),
- wynik skali nasilenia objawów > 1,9,
- zmniejszone czucie po stronie dłoniowej kciuka,
- wiek > 45 lat.
Czterech z pięciu dodatnich zwiększa prawdopodobieństwo cieśni do ok. 80%; pięć z pięciu — do ok. 90%. Osobno: Phalen (wymuszone zgięcie nadgarstków 60 s), Tinel (opukiwanie nerwu pośrodkowego), Durkan (ucisk kanału 30 s) mają umiarkowaną dokładność. Katz hand diagram — pacjent zaznacza miejsca drętwienia; typowy wzorzec: kciuk, II, III i połowa IV palca.
Przy narastającym osłabieniu chwytu, zaniku kłębu kciuka lub ciągłym drętwieniu potrzebna jest konsultacja neurologiczna/ortopedyczna i badanie przewodnictwa. Leczenie i ćwiczenia: zespół cieśni nadgarstka.
5. Nadgarstek po upadku: kość łódeczkowata
- tkliwość w tabakierce anatomicznej,
- tkliwość guzka kości łódeczkowatej,
- ból przy osiowym ucisku kciuka.
Zestaw ma wysoką czułość i niską swoistość dla złamania: wszystkie ujemne — złamanie bardzo mało prawdopodobne; dodatnie — RTG (z powtórką po ok. 10–14 dniach, jeśli podejrzenie utrzymuje się). Kość łódeczkowata ma słabe ukrwienie i złamania niezdiagnozowane grożą niezrostem. Zobacz też złamanie nadgarstka.
Kiedy pilnie
Deformacja, zimna lub blada dłoń, brak czucia, gorączka z obrzękiem stawu, nagłe osłabienie chwytu, ból po upadku z tkliwością tabakierki lub silnym obrzękiem.
Dłoń i łokieć badam w gabinecie w Dąbrowie Tarnowskiej. Zobacz też przegląd testów klinicznych.
Bezpłatne narzędzie: Dziennik bólu i ćwiczeń (z wykresem)
Zapisuj ból (0–10) i ćwiczenia raz dziennie. Po kilku dniach zobaczysz trend — i konkretne dane do rozmowy na wizycie. Otwórz →
Najczęstsze pytania
Jak rozpoznać łokieć tenisisty?
Typowy jest ból przyczepu prostowników nadgarstka na zewnętrznej stronie łokcia z tkliwością palpacyjną i bólem przy oporowanym wyproście nadgarstka lub palca środkowego, z osłabionym bezbolesnym chwytem.
Czy test Phalena rozpoznaje zespół cieśni?
Sam nie. Ma umiarkowaną czułość i swoistość. Największą wartość ma klaster Wainnera (5 elementów) oraz badanie przewodnictwa nerwowego, gdy diagnoza jest niejasna.
Kiedy ból nadgarstka po upadku wymaga RTG?
Przy silnym bólu, deformacji, tkliwości w tabakierce anatomicznej (kość łódeczkowata) lub przy ograniczonym ruchu. Złamanie łódeczkowate bywa niewidoczne na pierwszym zdjęciu, dlatego przy podejrzeniu zakłada się unieruchomienie i powtarza obrazowanie.
